Aşil tendonu insan vücudundaki en güçlü tendondur. Aşil tendonu ayakta durma, koşma ve atlama hareketleri sırasında ayağın aşağı hareketini kontrol eder. Aşil tendonunun kılıfı olmamakla beraber, bağ dokudan oluşan kaygan bir örtüyle örtülüdür. Bu yapıya paratenon denilmektedir.
Aşil tendonu, ismini Homeros'un İlyada Destanı’ndaki Troya savaşının Akhilleus (Aşil) isimli kahramanından almaktadır. Bu destanda Akhillus, Thetis ile Peleus’un oğludur. Annesi Thetis, Akhilleus’a ölümsüzlük kazandırmak için çocukken onu ölüler ülkesindeki Stiks Irmağı’na daldırmıştır. Bunu yaparken Akhilleus’u topuğundan tuttuğu için topuğu büyülü suya değmemiştir. Akhilleus’un ölümü ancak ve ancak topuğundan alacağı bir darbeyle olacaktır. Paris, attığı okla onu topuğundan vurur ve Akhilleus’u öldürür.
Aşil tendiniti olarak isimlendirdiğimiz rahatsızlık tendonun enflamasyonu, yapısının değişmesi ve bozulması hatta içinde kısmi yırtıklar oluşması şeklindeki değişik evrelerden ibarettir. Bu problemin oluş sebebi baldır kaslarının yeteri esneklikte olmaması, baldır arka kaslarını zorlayan egzersiz ve antreman programlarıdır. Günlük hayatta uygun olmayan ayakkabılar ve yokuş yukarı zorlamaların fazlalığı da bu rahatsızlığa neden olabilmektedir. Aşil tendon üzerindeki ağrı ve şişlik, zıplarken ve koşarken oluşan ağrı, genel belirtileridir. Tanı için USG ve MRI tetkikleri hekim tarafından gerekli görülürse kullanılabilir. Genellikle istirahat, ayakkabı içi topuk yükseklikler, ilaç tedavileri ve soğuk uygulamalar gibi tedavi yöntemlerine cevap iyidir. Yetersiz veya yanlış tedaviler ise yırtıklarla sonuçlanabilmektedir. Genellikle aşil tendiniti nedenli yapısı bozulan ve tedavi edilmemiş aşil tendonunda sıklıkla sportif aktivite sırasında yırtıklar gelişebilmektedir. Yırtık, ayak aşağıya doğru hareket halindeyken gelişir. Yaralanma sırasında kişi baldır arka alt kısmına bir darbe almış gibi bir his ve ağrı hisseder. Muayenede kopma bölgesinde tendondaki boşluk elle fark edilir. Thomas testi de hekimler tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca tanıda USG ve MRI görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılabilir.
Tam veya tama yakın yırtıklarda, günümüzde sıklıkla cerrahi tedavi uygulanmaktadır. Kısmi küçük yırtıklar ve kas-tendon bileşkesindeki yırtıklarda alçı tedavisi ve rehabilitasyondan oluşan konservatif tedavi de günümüzde başarı ile uygulanabilir. Cerrahi tedavide değişik dikiş metodları ile ve gerekirse greft tendon kullanılarak tamir uygulanır. Tamirde tendonun gerçek uzunluğunun sağlanması gereklidir. Cerrahi sonrası rehabilitasyon programı tedavide önemli bir basamaktır. Cerrahi sonrası tam iyileşme ve spora dönüş 6-10 hafta arasında gerçekleşebilmektedir.
Özel BSK Eskişehir Anadolu Hastanesi
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Barış KURTGÖZ
